زانو درد چیست،چه عللی دارد و چگونه درمان می شود؟

زانو درد از جمله شایع‌ترین مشکلاتی است که میتواند در اثر آسیب به هریک از ساختارهای استخوانی در زانو اعم از مفصل زانو، کشکک یا کاسه زانو، رباط‌ها، تاندون‌ها و غضروف زانو ایجاد شود. همچنین، عواملی نظیر چاقی و اضافه وزن نیز با تأثیر بر عملکرد عضلات زانو و حرکات ماهیچه‌های اطراف آن میتوانند باعث بروز مشکلات و آسیب‌هایی شوند که نهایتاً به زانو درد ختم میشوند. هر فردی در هر سنی ممکن است زانو درد را تجربه کند. زانو دردهای جزئی و متوسط ممکن است با درمان خانگی برطرف شوند، اما موارد شدیدتر نیاز به درمان و مداخله پزشکی خواهند داشت

آناتومی زانو

این مفصل بیشترین انعطاف و حرکت را داراست؛ از خم و باز شدن گرفته تا چرخش حول محور طولی. به دلیل تحمل فشارهای زیاد، زانو به راحتی آسیب می‌بیند.

هنگام راه رفتن، زانو نیرویی بیشتر از یک و نیم وزن بدن را تحمل می‌کند. در بالا رفتن از پله، این نیرو تا چهار تا سه برابر افزایش می‌یابد و در حین خم شدن یا نشستن با دو زانو، به هشت برابر وزن بدن می‌رسد.

زانو از ترکیب سه استخوان تشکیل شده است، از جمله استخوان‌های مهمی مانند استخوان ران در بالا و استخوان درشت‌نی در پایین. در قسمت پایینی استخوان ران، استخوان کشکک یا پاتلا قرار دارد، و در کنار استخوان درشت‌نی، استخوان نازک‌نی وجود دارد. بنابراین،در واقع زانو از دو مفصل تشکیل شده است: مفصل تیبیوفمورال، که از کنار هم قرار گرفتن استخوان ران و درشت‌نی به وجود می‌آید، و مفصل پاتلوفمورال که از کنار هم بودن استخوان کشکک و ران ساخته می‌شود.

مفصل زانو

سه استخوان به هم می رسند تا مفصل زانو شما را تشکیل دهند که عبارتند از:

• استخوان ران (فمور)
• ساق پا (درشت نی)
• کاسه زانو (کشکک)

مهم‌ترین علت‌های زانو درد

1. آرتروز زانو

یکی از شایع‌ترین دلایل درد زانو، آرتروز زانو است. وقتی از آرتروز صحبت می‌کنیم، منظورمون فرسایش و تخریب غضروف‌های مفصل زانوست. این بیماری بیشتر در افراد مسن دیده میشه، اما ممکنه در جوان‌ترها هم به دلایل مختلف مثل آسیب‌های ورزشی یا چاقی پیش بیاد. وقتی غضروف‌ها از بین برن، استخوان‌ها به هم ساییده می‌شن و این باعث درد شدید میشود

به کسانی که به آرتروز زانو مبتلا هستند، معمولاً توصیه می‌کنیم که علاوه بر مصرف داروهای ضد درد، به تقویت عضلات اطراف زانو توجه ویژه‌ای داشته باشند. این کار می‌تواند خیلی کمک‌کننده باشد و از درد بیشتر جلوگیری کند فیزیوتراپی هم در این موارد خیلی مفید است

2. آسیب‌های ورزشی

زانو یکی از مفاصلی هست که در فعالیت‌های ورزشی خیلی درگیر میشود و به همین دلیل ممکن است آسیب ببیند. مخصوصاً در ورزش‌هایی مثل فوتبال، بسکتبال و حتی اسکی، فشار زیادی به زانو وارد میشود

یکی از آسیب‌های رایج، پارگی منیسک هست. منیسک‌ها غضروف‌های هلالی شکل داخل زانو هستن که به پخش فشار کمک می‌کنند. وقتی این منیسک‌ها پاره می‌شوند، زانو درد زیادی می‌گیرد و حرکتش محدود میشود

اگر شما هم در حال انجام ورزش‌های پرفشار هستید، بهتر است که همیشه مراقب زانوهاتون باشید و اگر احساس کردید درد شدیدی در این ناحیه دارید، به پزشک مراجعه کنید.

3. صدمات لیگامانی

لیگامان‌ها وظیفه‌ی تثبیت زانو رو دارند و از حرکت‌های ناخواسته جلوگیری می‌کنند. آسیب به لیگامان‌ها در ورزش‌هایی که نیاز به تغییر جهت سریع و پرش دارند، رایج هست. پارگی لیگامان صلیبی قدامی (ACL) یکی از آسیب‌های شایع زانوست که می‌تواند باعث درد و بی‌ثباتی زانو بشود

اگر شما هم به تازگی ورزش‌های سنگینی انجام دادید و زانو دچار درد شدید شده، ممکن است که یکی از لیگامان‌ها آسیب دیده باشند. در این صورت، مراجعه به پزشک و انجام درمان‌های فیزیوتراپی می‌تواند خیلی موثر باشد

4. کشیدگی و آسیب‌های عضلانی

ماهیچه‌ها هم نقش بزرگی در عملکرد زانو دارند وقتی عضلات اطراف زانو کشیده بشنوند یا آسیب ببینند می‌توانند باعث درد شوند

این مشکل بیشتر در افرادی که به طور ناگهانی ورزش‌های سنگین انجام می‌دهند، دیده میشود. ماهیچه‌هایی مثل چهارسر ران و همسترینگ که در جلوی ران و پشت ران قرار دارند، در چنین آسیب‌هایی بیشتر درگیر می‌شوند.

در این شرایط، معمولاً استراحت، استفاده از یخ و تمرینات کششی کمک می‌کند تا درد کمتر شود و عضلات به حالت طبیعی خودشان برگردند

5. چاقی و فشار اضافی بر زانو

چاقی یکی از عواملی هست که فشار زیادی به زانو وارد می‌کند. هر چقدر وزن شما بیشتر باشد، فشار بیشتری به مفصل زانو وارد میشود و این می‌تواند باعث درد و فرسایش غضروف‌ها بشود. در واقع، هر کیلوگرم اضافه وزن می‌تواند چندین برابر فشار به زانو بیاورد

بنابراین، کاهش وزن و حفظ وزن سالم می‌تواند یکی از راه‌های پیشگیری از درد زانو باشد علاوه بر این، تقویت عضلات اطراف زانو می‌تواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند

6. استفاده نادرست از زانو در فعالیت‌های روزمره

گاهی وقت‌ها درد زانو به دلیل استفاده نادرست از این مفصل در فعالیت‌های روزمره پیش میاد. مثلاً اگر ساعت‌ها پشت میز نشسته باشید، زانو ممکن است دچار درد شود. همچنین، بلند کردن اجسام سنگین به صورت نادرست یا ایستادن طولانی مدت هم می‌تواند به زانو فشار بیاورد

برای جلوگیری از این مشکلات، بهتر است که همیشه از وضعیت‌های مناسب بدنی استفاده کنید. به‌عنوان مثال، زمانی که می‌خواهید چیزی رو بلند کنید، همیشه از زانو خم بشید نه از کمر. همچنین هر از گاهی استراحت کنید و حرکت بدید.

درد زانو می‌تواند به دلایل مختلفی مثل آرتروز، آسیب‌های ورزشی، صدمات لیگامانی و حتی چاقی ایجاد شود. برای پیشگیری از درد زانو، خیلی مهم است که به تقویت عضلات اطراف زانو و حفظ وزن مناسب توجه کنید.

رایج‌ترین بیماری‌ها و مشکلات زانو

امروزه درد زانو بیماری ها و مشکلات متعددی داره علت های رایج بیماری ها و مشکلات زانو مثل :

1. آرتروز زانو

یکی از شایع‌ترین مشکلات زانو، آرتروز زانو هست. وقتی آرتروز داریم، غضروف‌های مفصل زانو به مرور زمان فرسوده میشوند و به‌تدریج استخوان‌ها به هم ساییده می‌شوند. این فرسایش باعث درد و التهاب میشود و میتواندد حرکت کردن را سخت کند. این بیماری معمولاً در افراد مسن دیده میشود، اما در افراد جوان هم ممکن است به خاطر فشار زیاد یا آسیب‌های ورزشی پیش بیاید.

2. پارگی منیسک

پارگی منیسک یکی دیگر از مشکلات شایع است که بیشتر در ورزشکاران و افرادی که حرکت‌های ناگهانی انجام میدهند، مثل فوتبال یا بسکتبال، دیده میشود. منیسک‌ها دو قطعه غضروفی هستند که مثل ضربه‌گیر عمل می‌کنند و فشارهای وارد شده به زانو را پخش می‌کنند. وقتی یکی از این منیسک‌ها پاره شود، زانو درد می‌گیرد و ممکن است حتی قفل شود و نشود زانو را خم کرد

در این مورد، خیلی از افراد بدون جراحی می‌توانند با فیزیوتراپی و استراحت درد را کاهش بدهند، اما در موارد جدی‌تر ممکن است جراحی لازم باشد

3. صدمات لیگامانی

صدمات به لیگامان‌ها هم یکی از مشکلات جدی در زانو هستند. لیگامان‌ها، این بندهای محکم، از حرکت‌های غیرطبیعی و ناخواسته زانو جلوگیری می‌کنند. ورزش‌هایی که نیاز به تغییر جهت سریع و پرش دارند، مثل فوتبال، بسکتبال یا اسکی، می‌توانند باعث آسیب به این لیگامان‌ها بشنوند.

مثلاً پارگی لیگامان صلیبی قدامی (ACL) که یکی از شایع‌ترین آسیب‌ها در ورزش‌هاست، می‌تواند باعث درد و بی‌ثباتی در زانو شود. در این شرایط، مراجعه به پزشک و درمان به موقع خیلی مهم است تا زانو دوباره به حالت طبیعی خودش برگردد.

4. کندرومالاسی کشکک

کندرومالاسی کشکک به نرمی و فرسایش غضروف زیر کشکک زانو گفته میشود. این مشکل معمولاً باعث درد در جلوی زانو میشود و زمانی که زانو خم میشود یا راست میشود، درد شدیدتری احساس میشود. این مشکل بیشتر در جوان‌ها و افرادی که ورزش‌هایی مثل دویدن را انجام می‌دهنددیده میشود.

5. بورسیت زانو

بورسیت زانو وقتی رخ می‌دهد که کیسه‌های پر از مایع در اطراف زانو که به اسم بورسا شناخته می‌شوند، ملتهب شوند. این کیسه‌ها در حالت عادی به کاهش اصطکاک بین تاندون‌ها و استخوان‌ها کمک می‌کنند، اما وقتی خیلی تحت فشار قرار بگیرند یا آسیب ببینند، باعث درد و تورم می‌شوند. بورسیت بیشتر در ورزشکارانی که زیاد روی زانوهاشون فشار میاورند یا افرادی که مدت زیادی روی زانو می‌نشینند، پیش میاید.

علائم و نشانه ها

موقعیت و شدت زانو درد در افراد مختلف بسیار متفاوت است و این شرایط بستگی به علت ایجاد مشکل دارد. علائم و نشانه هایی که معمولاً با درد زانو همراه است، شامل موارد زیر می باشد:

• ورم و سفت شدن
• قرمز شدن پوست و گرم شدن آن
• ضعیف شدن یا ناپایداری
• شنیدن صدا از محل مفصل زانو
• عدم توانایی صاف کردن کامل زانو

تشخیص زانو درد

در طول معاینه فیزیکی، پزشک ممکن است فعالیت های زیر را انجام دهد:

• بررسی ورم، درد، حساسیت، گرمی، و کبودی واضح در زانو
• بررسی میزان حرکت ناحیه پایین پا در جهت های مختلف
• فشار دادن یا کشیدن مفصل به منظور ارزیابی وضعیت ساختارهای زانو

در بعضی موارد، پزشک ممکن است از عکس برداری رادیولوژی، اسکن ام آر آی، سی تی اسکن و امواج مافوق صوت برای تشخیص مشکل بیمار استفاده کند. اگر پزشک نسبت به ایجاد عفونت در ناحیه مفصل مشکوک باشد، ممکن است از آزمایش خون و آرتروسنتز برای تشخیص مشکل استفاده کند. در آرتروسنتز یک مقدار کم از مایع درون مفصل زانو با سوزن خارج شده و برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می شود.

راه ها و روش های درمان زانو درد

روش درمانی مورد استفاده برای رفع زانو درد  بستگی به دلیل ایجاد مشکل دارد. بنابراین، در این حالت مهمترین موضوع تشخیص  علت قبل از شروع یک برنامه درمانی می باشد. اگر شما نسبت به تشخیص مشکل مطمئن نیستید یا درباره شدت آن تردید دارید،لازم است قبل از شروع از برنامه درمانی با پزشک خود ملاقات و مشورت کنید.بعضی از انواع درمان های مورد استفاده برای زانو درد در ادامه ذکر شده است. توجه داشته باشید که همه این روش های درمانی برای تمام شرایط قابل استفاده نیستند، اما می توانند برای درمان مشکلات خاص شما مفید و موثر باشند

فیزیوتراپی