اوزون تراپی یک روش درمانی است که در آن غلظت مشخصی از گاز اوزون (ترکیبی از اکسیژن و اوزون) برای کاهش التهاب، تسکین درد یا بهبود بافتهای آسیبدیده در نواحی مختلف بدن مورداستفاده قرار میگیرد. در سالهای اخیر، اوزون درمانی کاربردهای گوناگونی داشته است که طیف وسیعی را از بهبود علائم در مشکلات اسکلتی عضلانی تا تقویت پوست و مو، و بهبود زخمهای دیابتی شامل میشود.
بسته به اینکه برای بهبود چه مشکلی میخواهید از اوزون درمانی استفاده کنید، میزان اثرگذاری و هزینه آن هم تغییر میکند؛ اما بهطورکلی یکی از اصلیترین کاربردهای اوزون تراپی «بهبود مشکلات اسکلتی عضلانی» بهصورت میانمدت است. در این مقاله با این روش و «مراحل انجام اوزونتراپی» آشنا میشوید.
اوزون تراپی چیست؟
در روش اوزون تراپی، گاز اوزون که دارای خاصیت ضدالتهابی قوی و افزایشدهنده جریان خون است با دستگاههای خاصی تولید میشود و کمک میکند تا اکسیژن بیشتری به بافتهای آسیبدیده برسد. این ویژگی اوزون در نهایت باعث میشود تا بازسازی سلولهای آسیبدیده هم سریعتر انجام شود.
روش استفاده از گاز اوزون، به کاربرد آن بستگی دارد؛ برای مثال در بیماریهای اسکلتی عضلانی، از روش تزریق اوزون استفاده میشود، درحالیکه برای مشکلات پوستی معمولا بخار اوزون یا کرمها و ژلهای حاوی اوزون کاربرد بیشتری دارد.
بهطورکلی اوزون به دلیل خواص درمانی که دارد، در سالهای اخیر در زمینههای پزشکی و زیبایی به طور گسترده مورداستفاده قرار گرفته است.
فواید اوزون تراپی برای مشکلات اسکلتی-عضلانی
یکی از رایجترین موارد استفاده از اوزون تراپی، بهبود علائم مشکلات اسکلتی-عضلانی مانند کاهش درد و التهاب، و بازسازی بافتهای آسیبدیده است. تزریق اوزون به مفاصل و عضلات، معمولا برای مشکلاتی مثل دیسک، آرتروز، سیاتیک، و آسیبهای تاندون، رباط و مینیسک مورداستفاده قرار میگیرد؛ البته بیشترین اثربخشی را در بهبود آرتروز و بیرونزدگی دیسک دارد (منبع).
باید توجه داشت که اوزون تراپی معمولا برای کوتاهمدت یا میانمدت (از چند هفته تا چند ماه) باعث بهبود علائم در مشکلات اسکلتی-عضلانی شود و برای افرادی که نمیتوانند از داروهای قوی مثل کورتون یا کوریتکواستروئیدها استفاده کنند، مفید است؛ اما برای درمان بلندمدت یا قطعی مشکلات اسکلتی-عضلانی، اوزون تراپی گزینه مؤثری محسوب نمیشود.
بیرونزدگی دیسک کمر و گردن
در مواردی که بیرونزدگی دیسک باعث فشار بر عصب شده است و تزریقهای معمول کورتیکواستروئید برای درمان آن کافی نیستند یا به دلیل شرایط پزشکی فرد نمیتوان از آن تزریقها استفاده کرد، اوزون تراپی روش جایگزین مناسبی است که میتواند با کاهش حجم دیسک به تسکین درد و التهاب کمک کند. از این روش برای بهبود علائم مشکلات ناشی از بیرونزدگی دیسک مانند سیاتیک و تنگی کانال نخاعی هم استفاده میشود و همین اثربخشی را دارد.
چگونه تأثیر میگذارد؟
گاز اوزون پس از تزریق به ناحیه بیرونزده دیسک کمر یا گردن، مراحل زیر را طی میکند و حدود ۵ هفته زمان نیاز دارد تا اثرگذاری خود را به طور کامل نشان دهد (منبع).
۱. اوزون بعد از تزریق، بخشی از هسته دیسک بیرونزده را اکسید و کمحجم میکند.
۲. با کاهش حجم دیسک، فشار روی عروق اطراف کاهش پیدا میکند و جریان خون بهتر میشود؛ در نتیجه اکسیژن بیشتری به بافت آسیبدیده میرسد و فرایند بهبود آغاز میشود.
۳. بعد از آن، اوزون تزریقشده طی حدود ۵ هفته، بافت تخریبشده دیسک را با بافت فیبروزی جایگزین میکند و عروق جدیدی در ناحیه میسازد که به بهبود دیسک در میانمدت کمک میکند.
اوزون تراپی برای دیسک چقدر مؤثر است؟
دیسک کمر یا گردن یکی از مشکلاتی است که اوزون تراپی میتواند برای بهبود آن بسیار مؤثر باشد. این تأثیر معمولا بازه زمانی محدودی دارد و گاهی نیاز است که تزریق اوزون مجددا انجام شود؛ اما در مواردی هم اگر تزریق اوزون با رعایت نکات دیگر همراه شود، ممکن است بتواند تأثیری بلندمدتتر بر بهبود دیسک بگذارد.
- اثربخشی اوزون تراپی برای دیسک کمر و گردن
– مؤثر برای دیسکهای خفیف تا متوسط کمر و گردن
– مؤثر برای بیمارانی که ضعف عضلانی جزئی و موقتی دارند
– مناسب برای افرادی که درمانهای دیگر برایشان مؤثر نبوده است
- نتایج مطالعات
– بهبود کامل ضعف عضلانی در اکثر بیماران تحت درمان اوزون تراپی
– کاهش درد و التهاب در حدود ۸۵ درصد از بیماران
توصیههای برای اثرگذاری بیشتر اوزون تراپی
– انجام تمرینات فیزیوتراپی تحتنظر پزشک برای تقویت عضلات گردن و کمر
– رعایت نکات سبک زندگی مانند پرهیز از نشستن طولانیمدت و بلندکردن اجسام سنگین
– مدیریت وزن و جلوگیری از اضافهوزن
آرتروز
تزریق اوزون برای افرادی با آرتروز خفیف تا متوسط، میتواند برای چند ماه باعث کاهش درد و التهاب شود. این روش میتواند تا حدودی به بازسازی بافتهای مفصلی هم کمک کند. با این حال، اوزون تراپی برای بیمارانی که آرتروز شدید (مرحله نهایی) دارند یا به دلیل تخریب گسترده مفصل نیاز به جراحی تعویض مفصل دارند، مؤثر نیست.
چگونه تأثیر میگذارد؟
تزریق گاز اوزون به مفاصل، معمولا از ۴۸ ساعت اول شروع به اثرگذاری میکند و بعد از نهایتا ۶ ماه، تأثیر آن در کاهش درد والتهاب ناشی از آرتروز مفصل، رو به کاهش میرود.
- اوزون با کاهش فوری فاکتورهای التهابی، معمولا تا ۴۸ ساعت بعد از تزریق باعث کاهش التهاب و تورم مفصل میشود و درد مفصل را تسکین میدهد.
- در مرحله بعد که معمولا ۱ تا ۲ هفته طول میکشد، گاز اوزون با افزایش اکسیژنرسانی و مهار آنزیمهای دردزا، درد را کاهش میدهد و مواد شیمیایی التهابی را تجزیه میکند.
- اوزون تولید آنتیاکسیدانهای بدن را تحریک میکند و از این طریق تا ۳ ماه بعد از تزریق، به بازسازی غضروف و بهبود انعطافپذیری مفصل کمک میکند.
- اثرات اوزون به تدریج بعد از ۶ ماه کاهش پیدا میکند و ممکن است برای حفظ نتیجه، نیاز به تزریق مجدد یا استفاده از درمانهای دیگر باشد.
اوزون تراپی برای آرتروز چقدر مؤثر است؟
تزریق اوزون به داخل مفاصلی که دچار فرسایش و مشکل آرتروز شدهاند در اکثر موارد به کاهش علائم مانند درد و خشکی مفصل کمک کرده است. با رعایت برخی از توصیهها، اثرگذاری اوزون تراپی برای آرتروز میتواند بیشتر و ماندگارتر هم باشد.
- اثربخشی اوزون تراپی برای آرتروز
– مؤثر برای آرتروز خفیف تا متوسط در مفاصل مختلف، از جمله زانو، شانه و ستون فقرات
– مفید برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفاصل
- نتایج مطالعات
– بهبود قابل توجه درد و عملکرد مفاصل در ۱ تا ۳ ماه اول بعد از تزریق اوزون
– تداوم کاهش ۴۰ درصدی درد مفاصل در ۳ تا ۶ ماه بعد از اوزون تراپی
– کاهش تأثیر بعد از ۶ ماه و نیاز به تزریق مجدد
توصیههای برای اثرگذاری بیشتر اوزون تراپی
– تزریق همزمان اوزون با هیالورونیک اسید یا پی آر پی
– تقویت عضلات اطراف مفاصل، بهویژه مفصل زانو از طریق انجام تمرینات کششی
– پرهیز از انجام فعالیتهای سنگین مانند دویدن، پریدن یا بلندکردن اجسام سنگین
– استفاده موقت از آتل یا بریس برای محافظت از مفاصل آسیبدیده و جلوگیری از لغزش مفاصل
آسیب تاندون، رباط و مینیسک
استفاده از اوزون تراپی برای بهبود آسیب تاندون، رباط یا مینیسک بهمراتب کمتر از موارد آزمایشی روی حیوانات بوده و این روش برای درمان این مشکلات، نیاز به تحقیقات بالینی بیشتری دارد. با این حال در مواردی که استفاده شده است، بهبود در درد و التهاب در ناحیه آسیبدیده مشاهده شده است.
چگونه تأثیر میگذارد؟
تزریق اوزون به بافت آسیبدیده معمولا بیشترین تأثیر را بعد از تسکین درد و التهاب، در بازسازی بافت دارد و از این طریق به بهبود آن کمک میکند.
- اوزون بعد از تزریق به بافت آسیبدیده، فاکتورهای التهابی را مهار میکند و باعث کاهش تورم و درد در ناحیه میشود. معمولا الی ۲ روز بعد از تزریق، این تأثیر قابلمشاهده است.
- بعد از آن، اصلیترین تأثیر اوزون تراپی بهبود اکسیژنرسانی و گردش خون در بافت آسیبدیده است که باعث تغذیه بهتر سلولها میشود.
- سلولهای ترمیمکننده (فیبروبلاستها) با تزریق اوزون، تحریک میشوند و شروع به تولید کلاژن میکنند.
- معمولا ۱ الی ۲ ماه بعد از تزریق اوزون، ساختار بافت آسیبدیده ترمیم میشود و بافت جدید جایگزین بافت قدیمی و آسیبدیده میشود و ناحیه، عملکرد طبیعی خود مانند مقاومت در برابر کشش و حرکت را دوباره به دست میآورد.
اوزون تراپی برای آسیب تاندون، رباط و مینیسک چقدر مؤثر است؟
در موارد آسیب خفیف تا متوسط بافتهایی مانند تاندون، رباط یا مینیسک، تزریق اوزون میتواند یک روش تکمیلی در کنار سایر درمانها برای بهبود التهاب و درد، و ترمیم بافت آسیبدیده محسوب شود. رعایت برخی از نکات همزمان با اوزون تراپی ممکن است باعث بهبود بیشتر بافت آسیبدیده شود.
- اثربخشی اوزون تراپی برای آسیب تاندون، رباط و مینیسک
– کاهش قابلتوجه درد و التهاب، و تسریع فرایند ترمیم بافت آسیبدیده
– افزایش گردش خون موضعی و تحریک تکثیر سلولهای بازسازیکننده مانند فیبروبلاستها
- نتایج مطالعات
– کاهش التهاب و تحریک فرایندهای ترمیمی در بیماران تحت درمان
– بهبود عملکرد و قدرت مکانیکی تاندونها و رباطهای آسیبدیده، ۱ تا ۲ ماه بعد از تزریق اوزون
توصیههای برای اثرگذاری بیشتر اوزون تراپی
– تزریق همزمان اوزون با استروئید یا پی آر پی برای کاهش سریعتر التهاب و درد
– انجام تمرینات انعطافی زیرنظر فیزیوتراپ برای تقویت تاندونها، رباطها و بهبود عملکرد مفاصل
– استفاده از بریس یا محافظ برای مدتی بعد از اوزون تراپی اجازه میدهد تا بافتهای آسیبدیده بهتدریج ترمیم شوند.
بهبود آرتروز و دیسک با اوزون تراپی در کلینیک دکتر یوسفی
در کلینیک دکتر یوسفی، بیشترین کاربرد اوزون تراپی به مشکلاتی مانند آرتروزهای خفیف یا متوسط، بیرونزدگی دیسک و کمردردهایی که درد آن به نواحی دیگر منتشر نشده و در کمر باقیمانده است، مربوط میشود.
همچنین بنا بر تجربه متخصصان این کلینیک، تزریق اوزون به همراه تزریق ژل هیالورونیک اسید یا PRP ، اثرگذاری بیشتر و ماندگارتری برای بهبود علائم این مشکلات داشته است.
متخصصان کلینیک برای هر کدام از این مشکلات و باتوجهبهشدت آسیب و سایر شرایط جسمانی فرد، دوز مشخصی از اوزون را در چند جلسه با فواصل معین، تزریق میکنند و در صورت نیاز، جلسات فیزیوتراپی را همزمان یا مدتی بعد از آخرین مرحله تزریق اوزون برای بیمار میگذارند.
تزریق اوزون به مفاصل و عضلات در این کلینیک تحت هدایت سونوگرافی، با دقت بالا و با استفاده از پیشرفتهترین دستگاههای روز دنیا از جمله دستگاه سدلاک اوزونت ساخت اسپانیا انجام میشود تا هم بیشترین اثرگذاری را در بهبود علائم داشته باشد و هم از بروز هر نوع عارضه احتمالی پیشگیری کند.
مراحل انجام اوزون تراپی
تزریق اوزون برای مشکلات اسکلتی-عضلانی معمولا شامل مراحل زیر میشود. این مراحل معمولا کمتر از چند روز طول میکشند.
- ارزیابی و معاینه پزشکی: پزشک با بررسی تاریخچه پزشکی و نتایج تصویربرداری مانند MRI یا سیتیاسکن تشخیص میدهد که آیا اوزون تراپی برای بیمار مناسب است یا خیر. همچنین این آزمایشها و بررسی سابقه بیمار کمک میکند تا درصورتیکه فرد منع تزریق اوزون دارد، در معرض آن قرار نگیرد.
- هدایت تصویربرداری: برای دقت بیشتر و جلوگیری از آسیب به بافتها یا اعصاب، تزریق اوزون با هدایت دستگاههای تصویربرداری (مانند فلوروسکوپی یا سیتیاسکن) انجام میشود. این به پزشک کمک میکند تا دقیقاً نقطه مورد نظر را برای تزریق شناسایی کند.
- تزریق اوزون: اوزون پزشکی بهصورت گاز ترکیب O₂ و O₃ با غلظت پایین به ناحیه آسیبدیده تزریق میشود. برای مثال، در دیسکها، اوزون به داخل دیسک بیرونزده تزریق میشود، یا در مفاصل آسیبدیده مانند زانو، به داخل مفصل، و در آسیبهای تاندونی و رباطی، به بافت آسیبدیده.
- ترخیص و مراقبت: تزریق اوزون معمولا حدود ۳۰ دقیقه طول میکشد و فرد بعد از آن میتواند مرخص شود. البته توصیه میشود که تا انجام دوز بعدی، از فعالیتهای سنگین یا ایجاد فشار روی ناحیه تزریقشده پرهیز شود.
چه کسانی نباید اوزون تراپی انجام دهند؟
در اوزون تراپی عارضه خاصی گزارش نشده است؛ اما موارد منع اوزون تراپی بسیار مهم هستند؛ چراکه ممکن است باعث بروز حساسیت و کهیرهای پوستی شوند. افراد با شرایط زیر نمیتوانند از اوزون درمانی استفاده کنند.
- کسانی که کمبود آنزیم گلوکز -۶-فسفات-دهیدیروژناز دارند.
- کسانی که دارای بیماری فاویسم هستند.
- کسانی که غده تیروئید پرکار و کنترلنشده دارند.
- کسانی که از بیماری سرطان خون (لوسمی) رنج میبرند.
تأثیر ترکیب اوزون تراپی با سایر روشها
تحقیقات زیادی نشان دادهاند که تزریق اوزون بهویژه برای کاهش علائم مربوط به مشکلات اسکلتی-عضلانی، اگر با روشهای دیگری مانند تزریق استروئید، PRP یا ژل هیالورونیک اسید صورت بگیرد اثرات بهمراتب بیشتر و ماندگارتری در تسکین درد و التهاب دارد.
| اوزون و استروئید |
| تأثیر: کاهش التهاب و تسکین درد |
| کاربرد: دردهای مزمن کمر، دیسک، گرفتگی عضلات |
| اوزون و PRP |
| تأثیر: بهبود گردش خون و ترمیم بافتهای آسیبدیده |
| کاربرد: آسیبهای تاندونی، آرتروز مفاصل، دیسک |
| اوزون و هیالورونیک اسید |
| تأثیر: کاهش التهاب و روانکنندگی حرکت مفاصل |
| کاربرد: آرتروز زانو و دیگر مفاصل |
تزریق اوزون و استروئید
تزریق همزمان اوزون به همراه استروئید، تأثیر بیشتر و ماندگارتری در کاهش درد ناشی از بیرونزدگی دیسک کمری دارد. یک پژوهش نشان داده است که تزریق همزمان اوزون و استروئید علاوه بر اینکه باعث شده افراد بعد از یک هفته بهبود قابلتوجهی در درد کمر یا گردن خود تجربه کنند، در پیگیریهای بلندمدت (3 ماه و 6 ماه) هم بهبود بیشتری نسبت به کسانی داشتهاند که فقط از اوزون یا استروئید بهصورت جداگانه استفاده کردهاند.
درواقع ترکیب اوزون با استروئید نهتنها اثر ضدالتهابی استروئید را تقویت میکند، بلکه با کاهش مواد شیمیایی التهابی خاص، فرآیند بهبود را هم سریعتر میکند.
تزریق اوزون و PRP
پی آر پی هم مانند اوزون، برای انواع مشکلات اسکلتی عضلانی مورداستفاده قرار میگیرد و بعضی از تحقیقات نشان دادهاند که تزریق همزمان پیآرپی (پلاسمای غنی از پلاکت) و اوزون تأثیرات بهتری در بهبود این مشکلات، بهویژه در مراحل اولیه ایجاد میکند.
این ترکیب درمانی، بعد از ده روز تأثیر قابلتوجهی در کاهش درد و التهاب داشته و بعد از ۳ ماه، علاوه بر کاهش درد باعث بهبود عملکرد مفاصل و مهرههای آسیبدیده هم شده است و تأثیر بیشتری نسبت به تزریق پی آر پی به تنهایی، نشان داده است.
تزریق اوزون و هیالورونیک اسید
مطالعات نشان میدهند که تزریق همزمان اوزون و هیالورونیک اسید به داخل مفصل زانو، نسبت به زمانی که فقط اوزون یا هیالورونیک اسید تزریق شود، تأثیر بیشتر و بادوامتری دارد.
در این روش علاوه بر کاهش درد و التهاب، انعطافپذیری و عملکرد حرکتی مفصل هم طی چند هفته تا چند ماه بهبود قابلتوجهی داشته است. اوزون با خاصیت ضدالتهابی و افزایش اکسیژنرسانی، تأثیر هیالورونیک اسید را تقویت میکند و به ترمیم و روانسازی مفصل کمک میکند.
هزینه اوزون تراپی در کلینیک دکتر یوسفی
هزینه نهایی اوزون تراپی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله نوع مشکلی که قرار است بهبود پیدا کند، و محل انجام درمان. برای نمونه تزریق اوزون برای بیرونزدگی دیسک، از پیچیدگی بیشتری برخوردار است و هزینه نهایی آن ممکن است با تزریقهای سادهتر برای درد مفاصل کمی متفاوت باشد. بهطورکلی هزینه تزریق اوزون برای هر مفصل بزرگ در کلینیک دکتر یوسفی حدود ۲ میلیون ۲۰۰ هزار تومان است.
تعداد جلسات موردنیاز برای اوزون تراپی هم یکی دیگر از عوامل مؤثر بر هزینه است؛ اگر بیماری مزمن باشد، معمولاً نیاز به جلسات بیشتری است که هزینه کلی را بالا میبرد. همچنین غلظت اوزون و این که اوزون تراپی به طور همزمان با سایر تزریقها مانند استروئید، پی آر پی یا ژل هیالورونیک اسید انجام میشود یا نه، در هزینه نهایی بسیار مؤثر است.
آیا هزینه اوزون تراپی، تحت پوشش بیمه قرار دارد؟
درحال حاضر بیمههای پایه شامل بیمه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت، هزینههای اوزون تراپی را تحت پوشش قرار نمیدهند؛ البته برخی از بیمههای تکمیلی، بخشی از هزینههای این روش درمانی را به افراد پرداخت میکنند و این موضوع به نوع بیمه تکمیلی بستگی دارد. از میان انواع بیمهها، بیمه نیروهای مسلح بهطور کامل هزینههای اوزون تراپی را به بیماران پرداخت میکند.
سؤالات متداول
آیا اوزون تراپی درد دارد؟
تزریق اوزون مانند هر تزریق دیگری همراه با کمی درد در ناحیه تزریق و همچنین کبودی محدود است؛ اما اوزون تراپی روش درمانی دردناکی محسوب نمیشود و کمتهاجمی است.
تزریق اوزون چه زمانی تأثیر میگذارد؟
اکثر بیماران بعد از تزریق اوزون، بهبود اولیه را در عرض چند روز تا یک هفته تجربه میکنند، اما تأثیر کامل معمولاً بعد از چند جلسه مشخص میشود.
آیا بعد از اوزون تراپی نیاز به استراحت است؟
معمولاً نیازی به استراحت طولانی نیست؛ اما توصیه میشود که فرد از فعالیتهای سنگین تا 24-48 ساعت اجتناب کند و بیشتر استراحت کند.
تزریق اوزون چقدر طول میکشد؟
معمولا هر جلسه تزریق اوزون حدود 10 تا 15 دقیقه زمان میبرد.
آیا پس از تزریق اوزون میتوان ورزش کرد؟
بعد از پایان جلسات و با تجویز پزشک، معمولا بهعنوان بخشی از فرایند درمانی، انجام ورزشهای سبک و فیزیوتراپی معمولاً توصیه میشود.