گردن شما از مهره هایی تشکیل شده که از زیر جمجمه تا بالای تنه ادامه دارند. دیسک های گردنی ضربه وارد شده به این استخوان ها را جذب می کنند. استخوان ها، رباط ها و عضلات گردن سر شما را نگه داشته و به آن اجازه حرکت می دهند. هرگونه التهاب، ضربه و مورد غیرطبیعی می تواند باعث خشکی و درد گردن شود.
بسیاری از افراد گاه و بیگاه دچار گردن درد می شوند که علت آن معمولاً حالت نامناسب بدن، خوابیدن در موقعیت نامناسب و یا استفاده بیش از حد از گردن است. ممکن است گردن درد در اثر ضربه هنگام زمین خوردن، آسیب های ورزشی و یا تصادفات رانندگی ایجاد شود.
در اکثر موارد گردن درد مشکل جدی نبوده و در عرض چند روز بهبود پیدا می کند ولی در برخی از موارد گردن درد نشان دهنده آسیب های جدی بوده و نیازمند مراجعه به پزشک است. اگر گردن درد شما بیش از یک هفته طول کشیده، شدید بوده و یا با علائم دیگر همراه است به پزشک مراجعه کنید.
انواع گردن درد
درد عضلانی
کشیدگی، کوفتگی و پارگی عضلات شایع ترین دلایل گردن درد هستند. بافت سالم عضله از الیاف های متعددی تشکیل شده که هر یک از آن ها دارای میوفیبریل (پروتئین های انقباضی که عمل انقباض عضله را انجام می دهند) هستند. زمانی که عضله بیش از حد کشیده می شود ممکن است پارگی هایی در لایه های مختلف این الیاف ایجاد شده و عضله را ضعیف کرده و درد ایجاد کنند.
هر چقدر کشیدگی عضله شدیدتر باشد التهاب موجود در آن نیز بیشتر بوده که منجر به تورم، درد و دوره نقاهت طولانی تری خواهد شد. با گذشت زمان ممکن است کشیدگی یا پیچ خوردگی گردن باعث ایجاد تریگر پوینت شده که نقاط سفتی در گردن بوده و به هنگام لمس درد ایجاد میکنند.
اسپاسم عضلات
به گرفتگی های ناگهانی، خود به خودی و دردناک، اسپاسم عضله گفته می شود. زمانی که این مشکل در گردن ایجاد می شود فرد دچار درد، خشکی و عدم توانایی حرکت سر در یک یا چند جهت خواهد شد. زمانی که فرد با درد و خشکی گردن از خواب بیدار می شود احتمالاً علت آن اسپاسم خواهد بود. در حالی که علت واضحی برای اسپاسم عضلات وجود ندارد، این عارضه معمولاً در اثر ضربه و یا مشکلات دیسک و اعصاب گردن و بعضاً در اثر فشار روحی ایجاد می شود.
سردرد
گرفتگی گردن می تواند باعث ایجاد سردرد شود که معمولاً در پشت سر و بالای گردن احساس می شود. سردرد با منشأ گردن معمولاً به صورت یک درد مبهم و همراه با خشکی گردن احساس می شود. متاسفانه حرکت دادن گردن معمولاً سردرد را تشدید می کند و فرد مجبور است تا زمان بهبودی کامل استراحت کند.
درد مفاصل فاست
مفاصل فاست محل اتصال مهره های ستون فقرات هستند. آرتروز و یا ضربه به این مفاصل می تواند درد تیرکشنده و شدیدی ایجاد کند. این درد معمولاً با فشار بر روی مفاصل، حرکت دادن گردن و یا بیدار شدن پس از بی حرکتی طولانی تشدید می شود. این درد ممکن است به شانه ها و کمر نیز منتشر شده و کل بدن شما را دچار مشکل کند.
درد عصبی
توصیف دردهای عصبی گردن بسیار دشوار است. هر مهره محلی برای خروج یک ریشه عصبی بوده و التهاب یا تغییرات آناتومیک در نزدیکی این خروجی ها می توانند باعث فشار بر روی ریشه های عصبی و ایجاد درد شوند. این درد می تواند شدید یا مبهم، متناوب یا مداوم و یا همراه با سوزش و احساس سوزن سوزن شدن باشد. بسته به عصب درگیر ممکن است این درد در دست انتشار پیدا کرده و با انجام حرکات مختلف تشدید شود.
درد راجعه
درد راجعه در قسمتی از بدن ایجاد شده ولی در قسمت دیگر حس می شود. یک نمونه بارز آن، درد شانه به هنگام حمله قلبی است. دردهای گردن ممکن است در اثر مشکلات قلب، مری و دیگر ارگان ها ایجاد شوند درنتیجه تشخیص علت درد توسط پزشک اهمیت زیادی خواهد داشت چرا که این درد می تواند نشانه ای از مشکلات جدی در دیگر نقاط بدن باشد.
درد استخوانی
اکثر موارد گردن درد در اثر ضربه و یا بیماری های بافت نرم ستون فقرات گردنی ایجاد می شوند ولی ممکن است استخوان ها نیز ایجاد درد کنند. درد مهره های گردنی نسبت به درد ناشی از بافت های نرم کمتر شایع بوده ولی نیازمند درمان فوری است چرا که نشانه ای از عارضه های جدی خواهد بود. علاوه بر این درد استخوان می تواند نشانه ای از ضعف یا شکستگی استخوان باشد که پایداری ستون فقرات را از بین برده و می تواند نخاع شما را به خطر بیندازد
دلایل گردن درد
گردن درد میتواند به علل آسیب، حالت نامناسب فیزیکی، استرس، ساییدگی مهرهها روی یکدیگر، بیماری و سایر دلایل رخ دهد. تراز ضعیف ستون فقرات (به عنوان مثال، قوز کردن، خوابیدن روی شکم) و بلند کردن اجسام به شیوه ناصحیح، ستون فقرات گردنی را تحت فشار قرار داده و احتمال آسیب را بیشتر میکند.
گردن درد به طور کلی به علل زیر رخ میدهد:
آسیب یا تروما
آسیبهای ورزشی یا زمین خوردن میتوانند باعث کشیدگی یا پارگی عضلات و رباطها، و نیز شکستگی مهرههای گردنی شوند.
اسپاسم عضلانی
اسپاسم عضلانی، به طور معمول با علائم دیگری مانند گردن درد و سفتی همراه است. رگ به رگ شدن و کشیدگی گردن از جمله شایعترین علل است، اما برخی از آسیبها نیز میتوانند باعث اسپاسم عضلانی شوند.
پارگی رباط یا عضله
رباطها، نوارهای کوتاهی از بافت سخت و انعطافپذیر هستند که از تعداد زیادی الیاف تشکیل شدهاند و استخوانهای بدن را به یکدیگر متصل میکنند و در اصل نوعی بافت همبند متراکم محسوب میشوند. همچنین، آسیب به رباط منجر به تغییر شدید در ساختار و فیزیولوژی آن میشود. در این حالت، رباط، با تشکیل بافت اسکار، خود را ترمیم میکند. اما این رباط ترمیم یافته طبیعتاً ضعیف تر است. رباطها اغلب در آسیبهای مفصلی پاره میشوند.
فیزیوتراپیستها، کایروپراکتیکها و استئوپاتها همگی برای درمان مشکلات گردن آموزش دیدهاند و در مواقع ضروری میتوان، تمرینات این درمانگرها را با تمرینات خانگی ترکیب کرد و گردن درد را بهبود بخشید.
بیرونزدگی یا فتق دیسک
ناحیه ژل مانند دیسک ستون فقرات میتواند از قسمت ضعیف دیواره دیسک، بیرون زده و اعصاب را تحت فشار قرار دهد.
عصب تحت فشار
فشردگی عصب زمانی به وجود میآید که فشاری بیش از حد به عصب توسط بافتهای اطراف مانند استخوانها، غضروفها، ماهیچهها یا تاندونها وارد شود. این فشار میتواند باعث ایجاد درد، سوزن سوزن شدن، بیحسی یا ضعف گردد. فشردگی عصب ممکن است در بسیاری از نواحی بدن، به ویژه در گردن و شانهها ظاهر شود.
استئوآرتریت (بیماری دژنراتیو دیسک)
همانطور که دیسکها در اثر بالا رفتن سن، خشک و جمع میشوند، زوائد استخوانی نیز ممکن است در اطراف آنها تشکیل شود. کل این تغییرات منجر به تنگی یا فتق دیسک میشود.
تنگی مجرا
تنگی کانال نخاعی میتواند اعصاب را تحت فشار قرار داده و باعث تورم و التهاب آنها شود.
کشیدگی عضلات گردن
گردن درد در نوجوانان، بیشتر ناشی از کشیدگی عضلات گردن (استفاده بیش از حد از عضلات) است. رایج ترین علت آن نیز، پایین بودن سر هنگام کار کردن است. مانند زماینکه افراد با تلفن همراه خود کار میکنند و مدت زمان طولانی را بدون آنکه حواسشان باشد، سرشان را به جلو و پایین خم کردهاند. مطالعه کردن در حالت دراز کشیده در رختخواب یا کار کردن با کامپیوتر برای ساعتهای متوالی، میتواند باعث درد گردن شود. به طور طبیعی، گردن مایل است تا سر را در حالت خنثی نگه دارد. این به این دلیل است که وزن سر زیاد است (5.4 کیلوگرم). سایر علل کشیدگی عضلات گردن، خوابیدن در وضعیت نامناسب یا کار کردن در ارتفاع (سر را به بالا بلند کردن) است.
دیگر علتها
عوامل دیگری که ممکن است باعث گردن درد شوند عبارتند از:
- استفاده بیش از حد از عضلات گردنی، فعالیت شدید، یا پوزیشن نادرست گردنی، مانند بلند کردن اجسام سنگین
- انحطاط مهرهها، که اغلب به دلیل فشار بر عضلات و رباطهایی که ستون فقرات شما را پشتیبانی میکنند، یا اثرات پیری ایجاد میشود.
- رشد تومور یا زوائد استخوان
- چاقی، که باعث افزایش وزن وارد بر ستون فقرات و فشار بر دیسکهای فرد میشود.
- سیگار کشیدن
- ناهنجاری و بیماریهای مادرزادی (در بدو تولد) در مهرهها و استخوانها
- انجام حرکات تکراری
- دندان قروچه کردن
علائم گردن درد
علائم گردن درد از نظر شدت و مدت زمان متفاوت خواهند بود. معمولاً گردن درد حاد بوده و به مدت چند روز تا چند هفته باقی خواهد ماند. در مواردی نیز ممکن است گردن درد مزمن شود. ممکن است گردن درد شما خفیف بوده و مشکلی در زندگی روزانه ایجاد نکند. همچنین ممکن است گردن درد شدید بوده و باعث ناتوانی شما شود. علائم گردن درد شامل موارد زیر خواهند بود:
- خشکی گردن: افراد مبتلا به گردن درد معمولاً می گویند که گردن آن ها خشک شده است. ممکن است درد باعث کاهش دامنه حرکتی شود.
- درد شدید: گردن درد ممکن است به شکل یک درد شدید نقطه ای احساس شود.
- درد به هنگام حرکت: گردن درد معمولاً با حرکت دادن گردن در جهات مختلف تشدید می شود.
- بی حسی یا درد منتشر شونده: ممکن است درد شما به سر، تنه، شانه ها و دست ها انتشار یابد. اگر ریشه های عصبی شما تحت فشار باشند ممکن است بی حسی و ضعف دست ها نیز وجود داشته باشد. گردن درد ناشی از پینچ عصبی می تواند دردی سوزاننده داشته باشد که در گردن شروع شده و به دست انتشار پیدا می کند. در صورت مشاهده این علائم به پزشک مراجعه کنید.
- سردرد: گردن درد می تواند سردردهایی به نام سردرد سرویکوژنیک ایجاد کند. گردن درد همراه با سردرد می تواند نشانه ای از سردردهای میگرنی نیز باشد.
- درد به هنگام لمس: ممکن است گردن درد شما به هنگام لمس ستون فقرات گردنی (معاینه) تشدید شود
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اکثر موارد گردن درد با درمان خانگی به تدریج بهبود پیدا می کنند. در غیر این صورت به پزشک مراجعه کنید. در صورتی که گردن درد شما باعث اختلال در زندگی روزمره یا فعالیت های شما شده است نیز به پزشک مراجعه کنید. در موارد نادر، گردن درد می تواند نشانه ای از اورژانس های پزشکی باشد.
اگر در اثر آسیب مثل تصادفات رانندگی یا زمین خوردن دچار درد شدید گردن شدید سریعاً به اورژانس مراجعه کنید. به اورژانس مراجعه کنید اگر گردن درد شما:
- پس از تصادف ایجاد شده است.
- با بی حسی یا خواب رفتن دست، شانه و پا همراه است.
- با ضعف پاها و یا عدم هماهنگی دست و پا همراه است.
- با سردرد، سرگیجه، تهوع و استفراغ همراه است.
- با از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع همراه است.
- با خشکی گردن همراه است.
- با تب، لرز یا کاهش وزن بی دلیل همراه است.
- با استراحت یا حرکت تغییری نمی کند.
- به داروهای بدون نسخه پاسخ نمی دهد.
- پس از یک هفته بهبود نیافته است
روش تشخیص علت گردن درد
به طور معمول، گرفتن شرح حال بیمار و نیز معاینه وی، به پزشک در تشخیص علت گردن درد کمک خواهد کرد. پزشک ابتدا علل جدی گردن درد مانند فشار بر نخاع، میلوپاتی، عفونت یا سرطان را از بین خواهد برد.
- سابقه پزشکی: پزشک، در مورد آسیبهای گردن که قبلاً داشتهاید و ممکن است باعث فتق دیسک شده باشد، سوال خواهد کرد. همچنین باید در مورد سایر فعالیتهایی که گردن درد شما را تشدید میکند، به وی اطلاع دهید. وی در مورد زمان شروع درد، مکان درد و شدت آن نیز از شما خواهد پرسید.
- معاینه فیزیکی: پزشک شما همراستایی سر و گردن شما را بررسی کرده و نیز دامنه حرکت شما را هنگام حرکت دادن گردن مشاهده خواهد کرد. وی گردن و عضلات آن را لمس کرده تا حساسیت و علائم کشیدگی را نیز بررسی کنند.
- آزمایشات تصویربرداری: معمولاً برای شناسایی عامل ایجاد گردن درد ضروری نیستند، اما با این حال، اگر پزشک مشکوک به آسیب جدی باشد یا اگر درد شدیدی دارید که بهبود نمییابد، ممکن است از داخل گردن شما عکس گرفته شود.
- اشعه ایکس: اسکن اشعه ایکس قادر است تا مشکلاتی را در استخوانها یا بافت نرم شما نشان دهد که باعث درد گردن شدهاند. اسکن اشعه ایکس همچنین میتواند مشکلات مربوط به تراز مهرههای گردنی، شکستگیها و لغزش دیسکها را نیز نشان و آرتریت را تشخیص دهد.
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI): MRI میتواند مشکلات نخاع، اعصاب، مغز استخوان و بافت نرم را نشان دهد و همچنین تشخیص دهد که آیا دیسک از جای خود لغزیده است یا خیر. همچنین میتواند علائم عفونت و تودههایی که ممکن است باعث درد گردن شده باشند، مانند کیست یا تومور را نیز تشخیص دهد.
- اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT): اگر ام آر آی در دسترس نباشد، ممکن است از سی تی اسکن استفاده شود. سی تی اسکن قادر است تا زوائد استخوانی را نشان دهد.
درمان گردن درد
پزشک با انجام معاینهی فیزیکی و گرفتن سوابق پزشکی کار خود را آغاز کرده و باید به سؤالات او در مورد علائم خود پاسخ دهید. همچنین لازم است او را در جریان تمامی داروها و مکملهای مصرفی خود قرار دهید. در مورد آسیبها یا تصادفات اخیر خود نیز پزشک را مطلع سازید.
درمان گردن درد به علت آن بستگی داشته و میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سرما و گرما درمانی
- ورزش، حرکات کششی و فیزیوتراپی
- داروهای مسکن
- تزریق کورتیکواستروئید
- شل کنندههای عضلانی
- گردن بند طبی
- تراکشن
- آنتی بیوتیک در صورت وجود عفونت
- بستری در بیمارستان در صورت مواردی مثل مننژیت یا حمله قلبی
- عمل جراحی که به ندرت لازم است.
درمان های خانگی برای گردن درد خفیف
بسیاری از افراد به دلیل حالت نامناسب بدن و خستگی عضلات دچار گردن درد می شوند. در این موارد اگر حالت بدن خود را اصلاح کرده و به گردن استراحت دهید درد شما برطرف خواهد شد. در صورت عدم بهبودی به پزشک مراجعه کنید.
اگر دچار درد یا خشکی خفیف گردن هستید میتواند با اقدامات زیر در خانه آن را درمان کنید:
- به مدت چند روز از کمپرس یخ و پس از آن از کمپرس گرم استفاده کنید.
- از مسکن های بدون نسخه مثل ایبوپروفن و استامینوفن استفاده کنید.
- به مدت چند روز ورزش نکنید و از فعالیت هایی که باعث تشدید درد می شوند دوری کنید. پس از آن به تدریج فعالیت های قبلی خود را از سر بگیرید تا باعث تشدید درد نشود.
- هر روز گردن خود را نرمش داده و به آرامی آن را به سمت جلو و عقب و به دو طرف خم کنید.
- حالت مناسب گردن را تمرین کنید.
- از نگه داشتن گوشی تلفن بین سر و شانه خودداری کنید.
- حالت خود را به طور منظم عوض کرده و به مدت طولانی در یک حالت ننشینید.
- ماساژ گردن بگیرید.
- از بالش طبی استفاده کنید.
- بدون تأیید پزشک از گردن بند طبی استفاده نکنید. استفاده نامناسب از این وسایل می تواند علائم شما را تشدید کند.
پیشگیری از گردن درد
اکثر موارد گردن درد ناشی از حالت نامناسب گردن و فرسایش در اثر سن می باشند. به منظور پیشگیری از این مشکل سر خود را در وسط گردن نگه دارید. برخی اصلاحات جزئی در سبک زندگی مثل موارد زیر نیز می توانند به شما کمک کنند:
- حالت مناسب گردن: در زمان نشستن یا ایستادن شانه های خود را به شکل یک خط صاف در بالای لگن و گوش ها را دقیقاً در بالای شانه ها نگه دارید.
- استراحت منظم: اگر در حال مسافرت طولانی بوده و یا مدت زیادی است که کار می کنید به طور منظم از جای خود بلند شده و به شانه ها و گردن خود حرکت دهید.
- میز، صندلی و کامپیوتر خود را تنظیم کنید: به شکلی که مانیتور دقیقاً مقابل چشم شما قرار گرفته، زانوها کمی پایین تر از لگن بوده و دست ها بر روی دستهی صندلی قرار بگیرند.
- از گرفتن گوشی تلفن بین گردن و شانه خودداری کنید: در عوض از هدفون یا بلندگوی تلفن استفاده کنید.
- سیگار را ترک کنید: سیگار کشیدن می تواند خطر گردن درد را افزایش دهد.
- از حمل کیف های سنگین با یک شانه خودداری کنید. این کار می تواند باعث کشیده شدن گردن شود.
- در یک موقعیت مناسب بخوابید: سر و گردن شما باید متوازن با بدن بوده و یک بالش کوچک در زیر گردن باشد. می توانید به پشت خوابیده و پاهای خود را بر روی بالش قرار دهید. این کار ستون فقرات شما را صاف نگه خواهد داشت.