علل تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی دلایل زیادی دارد. وجه مشترک همه آن ها این است که ساختار ستون فقرات را تغییر می دهند و باعث باریک شدن فضای اطراف نخاع و ریشه های عصبی شما می شوند که از ستون فقرات خارج می شوند. طناب نخاعی یا ریشه های عصبی فشرده شده یا گیر می افتند که باعث ایجاد علائمی مانند کمردرد و سیاتیک می شود. فتق دیسک و خار استخوانی دو علت شایع تنگی کانال نخاعی هستند. علل تنگی کانال نخاعی عبارتند از:
رشد بیش از حد استخوان خارهای استخوانی
استئوآرتریت به «ساییدگی و پارگی» گفته می شود که غضروف مفاصل شما از جمله ستون فقرات را تجزیه می کند. غضروف پوشش محافظ مفاصل است. با از بین رفتن غضروف، استخوان ها روی یکدیگر ساییده می شوند و بدن شما با رشد استخوان های جدید به این وضعیت پاسخ می دهد. در نتیجه خار استخوان یا رشد بیش از حد استخوان اتفاق می افتد. خارهای استخوانی روی مهره ها تا کانال نخاعی گسترش می یابند، فضا را باریک می کنند و اعصاب ستون فقرات را به هم فشرده می کنند. بیماری پاژه استخوان نیز می تواند باعث رشد بیش از حد استخوان در ستون فقرات شود و اعصاب را تحت فشار قرار دهد.
فتق دیسک
بین هر مهره یک بالشتک صاف و گرد (دیسک مهره ای) قرار دارد که به عنوان ضربه گیر در ستون فقرات عمل می کند. خشک شدن و صاف شدن دیسک های بین مهره ای در اثر افزایش سن و ترک خوردن لبه بیرونی دیسک ها باعث می شود که هسته ژل مانند این دیسک ها از لایه بیرونی ضعیف یا پاره شده عبور کند. سپس دیسک برآمده روی اعصاب نزدیک دیسک فشار وارد می کند.
رباط های ضخیم شده
رباط ها نوارهای فیبری هستند که ستون فقرات را در کنار هم نگه می دارند. آرتریت به مرور زمان می تواند باعث ضخیم شدن رباط ها و ایجاد برآمدگی در فضای کانال نخاعی شود.
شکستگی ها و آسیب های ستون فقرات
شکستگی یا دررفتگی استخوان ها و التهاب ناشی از آسیبی که در نزدیکی ستون فقرات رخ می دهد می تواند فضای کانال را باریک کند یا به اعصاب نخاعی فشار وارد کند.
کیست یا تومور نخاع
رشد کیست یا تومور در طناب نخاعی یا بین نخاع و مهرهها میتواند فضا را باریک کرده و بر نخاع و اعصاب آن فشار وارد کند.
تنگی کانال نخاعی مادرزادی
در بعضی موارد فرد با یک کانال نخاعی باریک متولد می شود. یکی دیگر از ناهنجاری های مادرزادی ستون فقرات که می تواند فرد را در معرض خطر تنگی کانال نخاعی قرار دهد، اسکولیوز (ستون فقرات با شکل غیر طبیعی) است.
علائم تنگی کانال نخاعی
- کمردرد شدید و مداوم
- انتقال درد به نواحی تحتانی
- تشدید درد هنگام نشستن
- افزایش درد هنگام خم شدن کمر
- گرفتگی عضلات پا
- خشکی ستون فقرات
- بی حسی در ناحیه کمر
- تشدید کاهش انعطاف پذیری از کمر
چه افرادی مستعد تنگی کانال نخاعی هستند؟
این مشکل برای برخی افراد بیشتر احتمال بروز دارد و به اصطلاح مستعد دچار به این مشکل هستند. افرادی که مستعد تنگی کانال نخاعی کمری هستند با عوامل مختلفی مانند افزایش سن، بیماریهای خاص یا سابقه جراحی مواجه هستند. یکی از عوامل اصلی، افزایش سن است؛ زیرا با گذشت زمان، دیسکهای بین مهرهای ممکن است تحلیل رفته و رباطها ضخیم شوند که این موارد باعث تنگ شدن کانال نخاعی میشود. افراد مسن بیشتر در معرض ابتلا به این مشکل هستند. علاوه بر این، افرادی که به بیماریهایی مانند آرتروز دچار هستند، بیشتر احتمال دارد که به تنگی کانال نخاعی کمری مبتلا شوند، زیرا این بیماری میتواند باعث رشد غیرطبیعی استخوانها و تغییرات در مفاصل ستون فقرات شود. همچنین، افرادی که سابقه آسیبهای نخاعی، مانند تصادفات یا آسیبهای ورزشی دارند، ممکن است در معرض خطر تنگی کانال نخاعی قرار گیرند. عوامل ژنتیکی، اضافه وزن و شغلهایی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین یا خم شدن مداوم دارند نیز خطر ابتلا به این وضعیت را افزایش میدهند
تشخیص تنگی کانال نخاعی
پزشک سابقه پزشکی شما را بررسی می کند، در مورد علائم شما سوال می پرسد و معاینه فیزیکی انجام می دهد. در طول معاینه فیزیکی، پزشک ممکن است ستون فقرات شما را لمس کند و بر روی نواحی مختلف آن فشار بیاورد تا ببیند آیا این فشارها باعث درد می شوند یا خیر. پزشک احتمالاً از شما می خواهد که در جهات مختلف خم شوید تا ببینید آیا ستون فقرات شما در موقعیتهای مختلف دچار درد یا علائم دیگر میشود یا خیر. او همچنین تعادل، نحوه حرکت و راه رفتن و قدرت دست و پاهای شما را بررسی می کند.
برای بررسی ستون فقرات و تعیین محل دقیق، نوع و وسعت مشکل، آزمایش های تصویربرداری ضروری هستند. مطالعات تصویربرداری ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اشعه ایکس
تصویربرداری با اشعه ایکس از کمر میتواند تغییرات استخوانی مانند خارهای استخوانی را که ممکن است فضای داخل کانال نخاعی را باریک کند، آشکار کند. هر تصویربرداری اشعه ایکس شامل یک بار قرار گرفتن در معرض اشعه است.
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
MRI از یک آهنربای قدرتمند و امواج رادیویی برای تولید تصاویر مقطعی از ستون فقرات شما استفاده می کند. این آزمایش می تواند آسیب دیسک ها و رباط های شما و همچنین وجود تومورها را تشخیص دهد. مهمتر از همه، می تواند نشان بدهد که اعصاب نخاع تحت فشار قرار گرفته است یا خیر.
سی تی یا سی تی میلوگرام
اگر نمی توانید ام آر آی انجام دهید، پزشک ممکن است توموگرافی کامپیوتری (CT) را به شما توصیه کند. آزمایشی که تصاویر اشعه ایکس گرفته شده از زوایای مختلف را برای تولید تصاویر دقیق و مقطعی از بدن شما ترکیب می کند. در سی تی میلوگرام، سی تی اسکن پس از تزریق رنگ کنتراست انجام میشود. این رنگ طناب نخاعی و اعصاب را مشخص می کند و می تواند فتق دیسک، خار استخوان و تومور را نشان دهد
راههای درمان تنگی کانال نخاعی
دارو
داروهای مسکن بدون نسخه اعم از استامینوفن یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) اعم از ایبوپروفن یا ناپروکسن میتوانند درد ناشی از این عارضه را تسکین دهند.
فیزیوتراپی
هدف فیزیوتراپی کمک به برگشت شما به توانایی کامل برای انجام فعالیت در سریعترین زمان ممکن است. متخصص فیزیوتراپی میتواند با اصلاح وضعیت بدنی، آموزش صحیح راه رفتن و بلند کردن اجسام و همچنین آموزش حرکاتی برای تقویت عضلات پشت، پا و شکم به شما کمک کند.
فیزیوتراپیست با آموزش حرکات کششی مناسب موجب افزایش انعطاف پذیری ستون فقرات و پاهای شما نیز میشود. در طی دوره فیزیوتراپی، حرکات ورزشی و تمرینات تقویتی جزو عناصر کلیدی روند درمانی بوده که بعداً نیز باید بخشی از روتین روزانه شما باشند. اما حتماً قبل از شروع هرگونه برنامه ورزشی جدید، با پزشک خود مشورت داشته باشید
لیزر تراپی
لیزر تراپی یک روش درمانی موثر، ایمن و غیردارویی برای تسکین درد ناشی از بیماریهای مزمن مانند تنگی کانال نخاعی در ناحیه کمر است. در لیزر تراپی که همچنین به عنوان درمان فوتوبیومدولاسیون (PBMT) نیز شناخته میشود، از طول موجهای خاصی از نور برای تحریک واکنشهای شیمیایی در بدن استفاده میشود. به طور کلی، لیزر تراپی موجب بهبود روند تولید و انتقال انرژی در سلولها میشود.
لیزرتراپی همچنین فعالیت عروقی را برای کاهش التهاب و تحریک تولید عروق خونی جدید بهبود بخشیده و فعالیت متابولیکی بدن را برای افزایش میزان انرژی سلولها و برای تقویت سیستم ایمنی و ترمیم و بازسازی بافت عضلانی، بالا میبرد
شاک ویو تراپی
شاک ویو تراپی نوعی روش درمانی است که در آن از امواج پر قدرت مکانیکی (مشابه امواج صوتی اما با سرعت بسیار بالاتر) برای درمان انواع مختلفی از دردهای عضلانی-اسکلتی استفاده میشود.
شاک ویو تراپی یا شوک درمانی برون بدنی (ESWT) درمانی غیر تهاجمی بوده که طی چند جلسه نتایج ایمن و موثری را ارائه میدهد. اگر از سایر روشهای درمانی نتیجه مثبتی نگرفته باشید ممکن است شاک ویو تراپی بتواند شما را از جراحی بینیاز کند.
شاک ویو تراپی یا شوک درمانی برون بدنی روش درمانی نسبتاً سادهای است که طی آن دستگاه فرستنده امواج صوتی را به بافت آسیب دیده ارسال میکند. این امواج نوعی پاسخ درمانی را تحریک کرده و موجب میشود بدن خون و هورمونهای رشد را به ناحیه آسیب دیده بفرستد. این عوامل نه تنها روند بهبودی را تسریع میکنند، بلکه درد را نیز کاهش داده و دامنه حرکتی را افزایش میدهند. انرژی این امواج شاک ویو تراپی رسوبات کلسیم را شکسته و تحریک ناشی از کلسیفیکاسیون (جمع شدن کلسیم در یکی از بافتهای بدن) را کاهش میدهد
تزریق استروئید
تزریق کورتیکواستروئیدها در نزدیکی ستون فقرات و در ناحیهای که تنگی کانال نخاعی و فشردگی عصب نخاعی رخ داده یا در نواحی که استخوانها بر روی هم ساییده میشوند، میتواند موجب کاهش التهاب، درد و تحریک شدگی ناحیه شود. با این حال، تعداد تزریق استروئید محدود بوده (معمولاً ۳ یا ۴ تزریق در سال) چرا که تزریق کورتیکواستروئیدها میتواند به مرور زمان باعث تضعیف استخوان و بافت مجاور آن شود
پیشگیری از تنگی کانال نخاعی
از آنجایی که تقریباً همه افراد در سن 50 سالگی به آرتروز ستون فقرات مبتلا میشوند، شما واقعاً نمیتوانید از تنگی کانال نخاعی کمری جلوگیری کنید. اما ممکن است بتوانید عوامل خطر را کاهش دهید. در ادامه چند راه حل برای حفظ سلامت ستون فقرات آورده شده است:
به طور منظم ورزش کنید.
ورزش عضلات کمر شما را تقویت کرده و به انعطافپذیری ستون فقرات کمک میکند. ورزشهای هوازی مانند پیادهروی، شنا، دوچرخه سواری و تمرینات وزنه برداری همگی برای کمر شما مفید هستند.
بدن خود را در وضعیت درست قرار دهید.
نحوه بلند کردن صحیح اجسام سنگین را بیاموزید. همچنین روی یک تشک سفت بخوابید و روی صندلی بنشینید که از انحنای طبیعی کمر شما پشتیبانی میکند.
وزن سالم و متعادل داشته باشید.
اضافه وزن به کمر فشار بیشتری وارد میکند و میتواند در ایجاد علائم تنگی ستون فقرات کمری نقش داشته باشد
نحوه خوابیدن با تنگی کانال نخاعی
خوابیدن با تنگی کانال نخاعی میتواند چالشبرانگیز باشد، اما با انتخاب موقعیتهای مناسب و استفاده از وسایل کمکی، میتوان درد و ناراحتی را کاهش داد. در ادامه چند نکته برای بهبود کیفیت خواب ارائه می کنیم:
موقعیتهای خوابیدن مناسب
خوابیدن به پشت
- زیر زانوها بالش بگذارید: این کار میتواند فشار بر ستون فقرات را کاهش دهد.
- استفاده از بالش مناسب: یک بالش که سر و گردن را در وضعیت طبیعی نگه دارد میتواند مفید باشد.
خوابیدن به پهلو
- بالش بین زانوها بگذارید: این کار میتواند به تراز شدن ستون فقرات کمک کند و فشار بر کمر را کاهش دهد.
- استفاده از بالش حمایتی: یک بالش برای سر و گردن که از خم شدن غیرطبیعی جلوگیری کند.
خوابیدن به شکم
- اجتناب از این موقعیت: خوابیدن به شکم معمولاً توصیه نمیشود زیرا میتواند فشار بر گردن و کمر را افزایش دهد. اگر نمیتوانید از این موقعیت اجتناب کنید، از یک بالش زیر لگن استفاده کنید تا فشار کمتری بر ستون فقرات وارد شود.
تشک مناسب
- انتخاب تشک متوسط تا سفت: تشکهای نرم ممکن است حمایت کافی از ستون فقرات نکنند. یک تشک متوسط تا سفت میتواند بهتر از ستون فقرات حمایت کند.
- استفاده از فوم حافظه: تشکهای فوم حافظه میتوانند به توزیع وزن بدن کمک کنند و نقاط فشار را کاهش دهند.